Stowarzyszenie TuRuda jest partnerem projektu „Laboratoria czwartej przyrody: aktywizacja społeczności lokalnych w kierunku zielonej transformacji i rozpoznawania lokalnego dziedzictwa antropocenu”.
Celem projektu jest rozwój aktywności społecznej osób zamieszkujących Rudę Śląską oraz miasta ościenne, w tym w szczególności młodzieży i kobiet oraz przygotowanie ich do akceptacji dla procesu transformacji i zmiany klimatycznej poprzez podjęcie w okresie realizacji projektu, tj. od 01.06.2024r. do 30.06.2026r. w Rudzie Śląskiej, szeregu działań na rzecz mieszkańców i obszarów uczestniczących w procesie sprawiedliwej transformacji.
Propozycja Stowarzyszenia TuRuda to pakiet kompleksowych, interdyscyplinarnych działań włączających i angażujących społeczność lokalną w aktywności związane z krajobrazem kulturowym i
czwartą przyrodą Rudy Śląskiej pojętych jako dziedzictwo. Działania obejmują różnorodne formy uczestnictwa – spacery poznawcze, wycieczki z przewodnikiem, warsztaty, projekty
popularyzatorskie, wykłady indoorowe i outdoorowe etc.
Ważnym wątkiem działań jest interpretacja dziedzictwa rozumiana jako sekwencja:
– poznać, aby zrozumieć,
– zrozumieć, aby docenić,
– docenić, aby chronić,
Terenem realizacji zaproponowanych przedsięwzięć będzie dzielnica Ruda, a w szczególności teren tzw. Steinbrucha (lokalnie zwanego również Skałkami), dawnego kamieniołomu piaskowca objętego
później intensywną eksploatacją górniczą i hutniczą oraz dzielnicy Ruda z jej historyczną substancją oraz poprzemysłowym krajobrazem.
Przestrzeń Steinbrucha jest niezwykłym dokumentem wielowiekowej aktywności człowieka i przyrody. To zapisana w ukształtowaniu terenu, ciekach wodnych, zapadliskach, glebie, strukturach geologicznych, szacie roślinnej i obiektach poprzemysłowych historia procesów naturalnych oraz zmagań na linii człowiek-natura.
Dziś Steinbruch jest dziką, przyrodniczą enklawą w samym sercu miasta, nieurządzoną i niezarządzaną zielenią, w której przyroda działa według własnych prawideł. To odpowiedź natury na intensywną obecność przemysłu na tym terenie, a zarazem podpowiedź dotycząca kierunku zmian, który powinniśmy obrać, aby odpowiedzieć na wyzwania jakie stawia przed nami kryzys klimatyczny, zielona transformacja i Nowy Europejski Bauhaus. Steinbruch ma ogromny potencjał edukacyjny, ale także rekreacyjny. Celem naszych działań jest zatem przywrócenie mu społecznego charakteru z zachowaniem należytego szacunku dla tego cennego zasobu przyrodniczego – zasobu, który jest nieustannie zagrożony degradacją m.in. przez budowę Trasy N-S. Praca ze społecznością
lokalną będzie zmierzała także do próby wypracowania koncepcji jego przyszłej funkcji z uwzględnieniem kontekstów przestrzennych, historycznych, społecznych i gospodarczych.
W bezpośrednim sąsiedztwie Steinbrucha znajduje się zabytkowy zespół zabudowań dawnego Szybu Franciszek, który za sprawą społeczności lokalnej zyskuje nowe życie zmieniając się Lokalne Centrum Dziedzictwa. Ulica Piastowska biegnąca w bliskości kamieniołomu jest terenem objętym Gminny Programem Rewitalizacji. Tory kolejowe biegnące ponad kamieniołomem już wkrótce
wykorzystywane będą do nowych, lokalnych połączeń w ramach programu Kolej +. Z kolei krawędzią terenu Steinbrucha poprowadzony będzie odcinek trasy N-S stanowiącej obwodnicę Rudy Śląskiej.
Steinbruch stoi zatem w obliczu wielkich zmian. Wzmacnianie społecznej świadomości wartości i potencjału terenu kamieniołomu może sprawić, że wymienione projekty nie będą stanowiły dla niego
zagrożenia, a staną się szansą na nowe wykorzystanie, zwiększenie dostępności i podniesienie atrakcyjności dzielnicy z zachowaniem filozofii zrównoważonego rozwoju. Do tego potrzebne jest jednak powtórne związanie miejsca z dzielnicą i jej mieszkańcami w sposób, który sprawi, że odkrywając, rozumiejąc i szanując to wyjątkowe miejsce, będą chcieli je także chronić.
Śląski Inkubator Przedsiębiorczości Sp. o.o. – lider projektu
Uniwersytet Śląski w Katowicach – partner projektu
Stowarzyszenie TURUDA – partner projektu
Całkowitym koszt projektu: 1 594 023.86 PLN
Wkład UE: 1 434 621.47 PLN
Projektu w ramach Funduszy Europejskich dla Śląskiego 2021-2027 (Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji)
Priorytet: FESL.10.00-Fundusze Europejskie na transformację dla Działania: FESL.10.24-Włączenie społeczne – wzmocnienie procesu sprawiedliwej transformacji.
